Javascript en cookies zijn nodig om deze site te bekijken

Papa zijn in andere culturen

door Sara Van den Broeck

We spraken enkele papa’s met Marokkaanse of Italiaanse roots over hoe zij het ervaren om vader te zijn. “Opvoeden gebeurt in het Westen anders dan hoe wij het als kind ervaarden, dat zorgt voor extra uitdagingen.”

“In de Marokkaanse cultuur begint vaderschap al voor er kinderen zijn”, vertelt Mimoun. “Bij de vorige generaties was het de traditie dat de man zijn vrouw kiest. Daarbij kijkt hij niet naar hoe knap of hoe leuk ze is, maar wel of ze een goede moeder zou zijn en dezelfde waarden uitdraagt.” Intussen is dit aan het veranderen.

Ook in het vaderschap zit heel wat evolutie. Volgens Houari zijn er 2 soorten vaders, de vader van toen en de moderne vader. “Vroeger was er veel miserie, armoede en oorlog. Vaders moesten werken en zorgen dat er brood op de plank kwam. De opvoeding van de kinderen lag volledig bij de moeder. Maar vader was wel de dominante persoon in het gezin, hij besliste. Vandaag werken vaak zowel de vader als de moeder. Er is een nieuwe dynamiek ontstaan.” “Er is een uitdrukking die zegt dat in de Marokkaanse cultuur de man de minister van buitenlandse zaken was en de vrouw de minister van binnenlandse zaken”, vult Hamid aan.

Gelijkenissen versus verschillen

Tijdens het gesprek wordt duidelijk dat de gelijkenissen met Vlaamse papa’s groter zijn dan de verschillen. "Europa heeft een paar decennia voorsprong, maar we doorlopen hetzelfde traject. In grote lijnen zijn er geen verschillen tussen de moderne Marokkaanse vader en de Vlaamse vader. En net zoals overal heeft natuurlijk ook elke vader zijn eigen verhaal”, zegt Amine.

In Marokko gaat men ervan uit dat de omgeving mee opvoedt.

Hamid werd met harde hand opgevoed. Net zoals veel mensen van de volgende generatie heeft hij  moeten zoeken hoe ze het anders konden aanpakken. “Voor sommige ouders bracht die zoektocht  veel onduidelijkheid met zich mee. Ze wisten niet meer hoe ze moesten opvoeden en dat zorgde soms voor het verlies van controle over de situatie. Hoe voed je op in een Westerse maatschappij, terwijl je zelf andere modellen over opvoeding hebt meegekregen? Onze ouders hebben geprobeerd om hun eigen manier van opvoeden verder te zetten in België. In Marokko gaat men ervan uit dat de omgeving mee opvoedt. Ze houden mee een oogje in het zeil. Ziet de buurman jouw zoon of dochter iets doen dat niet door de beugel kan, dan grijpt hij in. Die mentaliteit hebben ze meegebracht naar België. Maar na een tijdje heeft men vastgesteld dat het hier zo niet werkte, de maatschappij voedde niet mee op. Met alle gevolgen van dien. Degene die kwam melden dat er iets fout liep met zoon of dochter was niet de buurman, maar de politie. Dat maakte dat veel ouders niet meer wisten hoe ze konden of mochten opvoeden. De kinderen kenden de regels van de maatschappij vaak beter dan de ouders. Op die manier verloren sommige ouders de greep over hun kinderen.”

Taak van de school

Ook de verwachtingen op andere vlakken verschilden. “Ouders dachten dat ook leerkrachten mee zou opvoeden”, zegt Mimoun. “Zij zagen de school als een orgaan dat gezag heeft, daar ging je je niet mee bemoeien. Maar ook dat bleek anders in de praktijk.”

Orlando is zelf leraar in een lagere school. “Als leerkracht voed je niet op, maar er wordt wel degelijk een opvoeding meegegeven. Elke leraar geeft een bepaald voorbeeld door de manier waarop hij voor de klas staat, al dan niet bewust. En het is nu eenmaal zo dat de westerse waarden en normen en de waarden en normen in de thuissituatie soms botsen. Als ouder moet je de maatschappij kennen om dat bespreekbaar te maken met je kinderen. Die communicatie tussen ouders en kinderen is de sleutel om zelfzekere kinderen op te voeden.”

Hamid vult aan met een concreet voorbeeld. “Als je in de Marokkaanse cultuur een kind terecht wijst, dan kijkt hij of zij  naar de grond. Hier kijk je de ander in de ogen. Die nuances moet je kennen.” “Sterke kinderen kunnen beide met elkaar verbinden, maar dat is niet voor iedereen evident”, zegt Orlando. “Soms heb je kinderen die zich op school helemaal anders gedragen dan thuis. Dat is hun manier geworden om ermee om te gaan, maar gezond kan je het niet noemen. Of ze gaan zich tegen alles en iedereen afzetten, zowel de maatschappij als de ouders.”

Om te beginnen moet je weten wat je eigen overtuigingen en waarden zijn. ‘Het is onze cultuur, dus het is zo’, krijg je niet meer verkocht aan je kinderen.

“Ik denk dat het belangrijk is dat ouders betrokken zijn”, vervolgt Orlando. “Dat is bij veel ouders een probleem omdat ze de maatschappij niet kennen of te druk bezig zijn met werken. Dat maakt dat er een kloof ontstaat tussen de generaties. Om te beginnen moet je weten wat je eigen overtuigingen en waarden zijn. ‘Het is onze cultuur, dus het is zo’, krijg je niet meer verkocht aan je kinderen. Je moet proberen hen zelf tot inzichten te laten komen.”

Bouwen aan de maatschappij

“Ik keek heel erg op naar mijn vader, hij was een held voor mij. Hij is als analfabeet naar België gekomen, heeft de taal geleerd en heel zijn leven hard gewerkt. Hij heeft ons de boodschap meegegeven dat het leven niet altijd makkelijk is. Dankzij hem ben ik geworden wie ik ben.” Mooie woorden van Houari. En hoe willen de papa’s zelf dat hun kinderen naar hen kijken? Hamid probeert in de eerste plaats een vriend voor hen te zijn. “Als we het oneens zijn over iets, wil ik dat uitpraten. Zo is er begrip langs beide kanten. Ik heb zelf nooit op die manier met mijn eigen vader kunnen communiceren. Daar werd enkel over het hoogst noodzakelijke gepraat.”

Ook Amine heeft dezelfde ervaring. “Als mijn vader vroeger zei ‘Ik ben uw vader’, was dat voldoende, ik zweeg. Ik ging niet vragen om mij uit te leggen waarom hij gelijk had. Mijn ouders waren heel streng, maar ze waren ervan overtuigd dat het de juiste manier van opvoeden was. Net als elke ouder deden ze wat hen het beste leek voor hun kind.”

“De manier waarop we opvoeden, toetsen we altijd af aan de waarden in de Islam. En die zijn absoluut niet tegenstrijdig met de waarden in de westerse samenleving. Dat moeten we benadrukken. We leren onze kinderen anderen te respecteren, behulpzaam en beleefd te zijn”, zo zegt Hamid.

Het laatste woord is voor Orlando. “Door kinderen te hebben, bouwen we aan onze maatschappij. Ik hoop dat mijn kinderen betekenis kunnen geven aan de samenleving van morgen. Dat ze zelfzekere en sterke individuen worden. En dat ze een mooie weerspiegeling vormen van onze cultuur.”
 

Met dank aan het Agentschap Integratie en Inburgering van (subregio) Vilvoorde om de ontmoeting mogelijk te maken.

logo viva-svv

De inhoud van de site kan veranderen naargelang je een andere regio kiest.